Hanami
Hanami (jap. 花見, dosł. oglądanie kwiatów) to japoński zwyczaj podziwiania urody kwitnących kwiatów, szczególnie kojarzony ze śliwą oraz wiśnią japońską. Hanami praktykowane jest od kilkuset lat i cieszy się w Japonii ogromną popularnością, jest wyczekiwane przez Japończyków oraz turystów, a także relacjonowane przez media. Najbardziej popularne jest hanami związane z sakurą, ale wiele starszych osób preferuje mniej hałaśliwe i nieoblegane przez turystów hanami drzew śliwy, zwanych ume.
Zwyczaj sięga Okresu Nara, czyli VIII wieku n.e., jego źródła można doszukiwać się dworskim zwyczaju hana-no-en (花宴, dosł. uczta kwiatowa), powstałym pod wpływem dworskiej kultury Chin okresu dynastii Tang oraz w religijnej ceremonii oddawania czci bóstwom rezydującym w drzewach sakura.
Początkowo obiektem podziwu był kwiat moreli japońskiej. W okresie Heian (794-1185), większą popularność zaczęły zdobywać kwiaty wiśni. Zwyczaj ten został spopularyzowany przez cesarza Sagę, panującego w latach 786-842, który pod kwitnącymi drzewami wiśni w cesarskiej siedzibie w Kioto wydawał przyjęcia połączone z oglądaniem kwiatów. Były i są one postrzegane jako metafora ulotności życia. Ta ulotność była niezmiernie popularna w Japonii, uważano bowiem za chwalebne by samuraj umarł młodo, w pełni sił i piękny, niżby miał powoli starzeć się.
Początkowo, zwyczaj hanami praktykowany był jedynie na cesarskim dworze, jednak w XVI wieku Toyotomi Hideyoshi, militarny i polityczny przywódca Japonii, wydawał wielkie przyjęcia hanami co znacznie przyczyniło się do popularności zwyczaju w Japonii. W XVII wieku rozpowszechniło się w całym społeczeństwie japońskim po części dzięki shōgunowi Tokugawie Yoshimune, który dla rozwoju handlu stworzył wiśniowe sady na przedmieściach Edo (dziś Tokyo).
W Japonii tradycja hanami jest nadal żywa. W okresie kwitnienia wiśni tysiące ludzi zapełniają parki, bawiąc się pod ukwieconymi drzewami, przy czym niekiedy zabawa przeciąga się do późnych godzin nocnych. Prognoza kwitnienia ( sakura-zensen, dosł. front sakury) ogłaszana jest co roku przez Japońską Agencję Meteorologiczną i z uwagą śledzona przez osoby planujące hanami.
Pierwsze wiśnie kwitną na subtropikalnej wyspie Okinawa; na wysuniętej najbardziej na północ wyspie Hokkaido kwitną dużo później. W większości wielkich miast, jak Tokio, Kioto czy Osaka, pora kwitnienia wiśni przypada na przełom marca i kwietnia. Podziwianie drzew nocą nosi nazwę yozakura, czyli nocna sakura.
Świętowanie hanami wiąże się ze spożywaniem tradycyjnych japońskich potraw takich jak dango (kulki ryżowe), powszechnie pije się też sake i piwo. Powiedzenie hana yori dango, tłumaczone ‘lepsze dango od kwiatów’ dotyczy osób dla których jedzenie i picie jest ważniejsze od samego podziwiania kwiatów. Z hanami związane jest jeszcze jedno powiedzenie, pochodzące od pierwszych słów pochodzącego z 1927 roku opowiadania Kajii Motojirō „Pod drzewami wiśni” (org, 櫻の樹の下には - czytane ,,Sakura no ki no shita ni wa).
" Dead bodies are buried under the cherry trees! You have to believe it. Otherwise, you couldn't possibly explain the beauty of the cherry blossoms. I was restless, lately, because I couldn't believe in this beauty. But I have now finally understood: dead bodies are buried under the cherry trees! You have to believe it. "
Co tłumaczy się mniej więcej jako:
„Martwe ciała są pogrzebane pod drzewami wiśni! Musisz w to uwierzyć. W przeciwnym wypadku nie byłbyś w stanie wyjaśnić piękna kwiatów wiśni. Ostatnio mój umysł był niespokojny ostatnimi czasy, gdyż nie potrafiłem uwierzyć w to piękno. Teraz jednak zrozumiałem: zwłoki są pogrzebane pod drzewami wiśni! Musisz w to uwierzyć.”
Zwyczaj sięga Okresu Nara, czyli VIII wieku n.e., jego źródła można doszukiwać się dworskim zwyczaju hana-no-en (花宴, dosł. uczta kwiatowa), powstałym pod wpływem dworskiej kultury Chin okresu dynastii Tang oraz w religijnej ceremonii oddawania czci bóstwom rezydującym w drzewach sakura.
Początkowo obiektem podziwu był kwiat moreli japońskiej. W okresie Heian (794-1185), większą popularność zaczęły zdobywać kwiaty wiśni. Zwyczaj ten został spopularyzowany przez cesarza Sagę, panującego w latach 786-842, który pod kwitnącymi drzewami wiśni w cesarskiej siedzibie w Kioto wydawał przyjęcia połączone z oglądaniem kwiatów. Były i są one postrzegane jako metafora ulotności życia. Ta ulotność była niezmiernie popularna w Japonii, uważano bowiem za chwalebne by samuraj umarł młodo, w pełni sił i piękny, niżby miał powoli starzeć się.
Początkowo, zwyczaj hanami praktykowany był jedynie na cesarskim dworze, jednak w XVI wieku Toyotomi Hideyoshi, militarny i polityczny przywódca Japonii, wydawał wielkie przyjęcia hanami co znacznie przyczyniło się do popularności zwyczaju w Japonii. W XVII wieku rozpowszechniło się w całym społeczeństwie japońskim po części dzięki shōgunowi Tokugawie Yoshimune, który dla rozwoju handlu stworzył wiśniowe sady na przedmieściach Edo (dziś Tokyo).
W Japonii tradycja hanami jest nadal żywa. W okresie kwitnienia wiśni tysiące ludzi zapełniają parki, bawiąc się pod ukwieconymi drzewami, przy czym niekiedy zabawa przeciąga się do późnych godzin nocnych. Prognoza kwitnienia ( sakura-zensen, dosł. front sakury) ogłaszana jest co roku przez Japońską Agencję Meteorologiczną i z uwagą śledzona przez osoby planujące hanami.
Pierwsze wiśnie kwitną na subtropikalnej wyspie Okinawa; na wysuniętej najbardziej na północ wyspie Hokkaido kwitną dużo później. W większości wielkich miast, jak Tokio, Kioto czy Osaka, pora kwitnienia wiśni przypada na przełom marca i kwietnia. Podziwianie drzew nocą nosi nazwę yozakura, czyli nocna sakura.
Świętowanie hanami wiąże się ze spożywaniem tradycyjnych japońskich potraw takich jak dango (kulki ryżowe), powszechnie pije się też sake i piwo. Powiedzenie hana yori dango, tłumaczone ‘lepsze dango od kwiatów’ dotyczy osób dla których jedzenie i picie jest ważniejsze od samego podziwiania kwiatów. Z hanami związane jest jeszcze jedno powiedzenie, pochodzące od pierwszych słów pochodzącego z 1927 roku opowiadania Kajii Motojirō „Pod drzewami wiśni” (org, 櫻の樹の下には - czytane ,,Sakura no ki no shita ni wa).
" Dead bodies are buried under the cherry trees! You have to believe it. Otherwise, you couldn't possibly explain the beauty of the cherry blossoms. I was restless, lately, because I couldn't believe in this beauty. But I have now finally understood: dead bodies are buried under the cherry trees! You have to believe it. "
Co tłumaczy się mniej więcej jako:
„Martwe ciała są pogrzebane pod drzewami wiśni! Musisz w to uwierzyć. W przeciwnym wypadku nie byłbyś w stanie wyjaśnić piękna kwiatów wiśni. Ostatnio mój umysł był niespokojny ostatnimi czasy, gdyż nie potrafiłem uwierzyć w to piękno. Teraz jednak zrozumiałem: zwłoki są pogrzebane pod drzewami wiśni! Musisz w to uwierzyć.”
Hanami poza granicami Nipponu
Poza Japonią kwitnienie wiśni jest celebrowane w Chinach, Filipinach, na Tajwanie oraz w Korei.
W 1912 r. Japonia podarowała Stanom Zjednoczonym 3 tysiące drzew wiśniowych w dowód przyjaźni pomiędzy narodami. Drzewa te, wraz z kolejnymi w liczbie 3800 w 1956 r., posadzone zostały w Waszyngtonie, gdzie co roku odbywa się Narodowy Festiwal Kwiatów Wiśni.
